Zadzwoń i umów się
na spotkanie
12 202 04 35

Kancelaria Adwokacka Ostrowska — Ostrowski

Zapis windykacyjny – ułatwienie w przekazaniu poszczególnych praw w spadku

27 kwietnia 2020
Brak komentarzy

Ustalenie spadkobierców to dopiero usunięcie pierwszej z przeszkód, które mogą pojawić się przy dziedziczeniu majątku. Sporządzenie testamentu, czy ustalenie kręgu spadkobierców na podstawie przepisu ustawy, ma tylko ten walor, że oni wszyscy w odpowiedniej części stają się współwłaścicielami tego, co po sobie pozostawił spadkobierca. Jeśli zatem był on właścicielem domu, działki, samochodu i konta w banku, to każdy z nich jest współwłaścicielem każdej z tych rzeczy w odpowiedniej proporcji. Dopiero dalsze działania, w tym dział spadku, mogą prowadzić do tego, że każdy z nich otrzyma konkretną rzecz, która jemu przypadnie, będzie mógł nią dysponować, a ten któremu nic nie pozostanie, dostanie spłatę w postaci odpowiedniej kwoty, która zaspokajałaby jego udział.

Często jednak sami wiemy, że takie rozwiązanie, z uwagi na poziom konfliktu w rodzinie, czy dopuszczenie jako spadkobiercy osoby zupełnie spoza rodziny, może bardzo utrudnić dokonanie działu. Otwarcie testamentu można by wtedy porównać do otwarcia puszki Pandory.

W swojej praktyce spotykaliśmy się od dawna z pytaniami klientów, jak sprawić, by zminimalizować ryzyko takich konfliktów. Ponadto to sami klienci chcieli decydować, co komu przypadnie po ich śmierci, często nawet nie rozumiejąc idei dzielenia majątku na części w ułamkach, a potem jego wyceniania, rozdzielania, itd. Może być bowiem tak, że mojego starego VW garbusa doceni tylko starszy brat Janek, a dla reszty będzie on stanowił zbędny balast, którego chętnie się pozbędą, nie patrząc, ile w niego włożyłem, a Marysi przyda się mieszkanie bardziej niż Hani, o czym wiem i chciałbym mieć na to wpływ.

Możliwość taką dało dodanie do Kodeksu cywilnego nowych przepisów, dotyczących zapisu windykacyjnego. Przez zapis windykacyjny należy rozumieć takie oświadczenie złożone w testamencie, na mocy którego konkretna osoba nabywa konkretny przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku, czyli z chwilą śmierci spadkodawcy.

Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być, zgodnie z obowiązującymi dziś przepisami:

  1. rzecz oznaczona co do tożsamości, czyli np. samochód, który może być indywidualizowany poprzez numery nadwozia; 
  2. zbywalne prawo majątkowe np. udziały w spółce z o. o., własność nieruchomości czy spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego;
  3. przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne, np. przedsiębiorstwo prowadzone w formie jednoosobowej działalności gospodarczej;
  4. ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności, np. służebności osobistej mieszkania na rzecz wybranych przez spadkodawcę, którzy na skutek tego otrzymają prawo do mieszkania w lokalu do końca swego życia;
  5. ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej.

Jedynym warunkiem, jaki został postawiony dla skuteczności zapisu windykacyjnego, jest dokonanie go w testamencie notarialnym. Jeżeli zatem taki zapis zostanie zawarty w testamencie sporządzonym własnoręcznie przez spadkobiercę, nie wywrze on skutku. Chcąc zatem wprowadzić zapis windykacyjny, trzeba zdecydować się na sporządzenie testamentu w formie aktu notarialnego.

Jaki jest skutek dla poszczególnych praw objętych zapisem windykacyjnym? Nie wchodzą one w skład spadku i nie podlegają podziałowi między spadkobierców. Na skutek zapisu, z chwilą otwarcia spadku np. własność rzeczy objętej zapisem staje się własnością wskazanej osoby uprawionej, czyli zapisobiercy windykacyjnego. Wyłączona zostaje zatem jakakolwiek ingerencja pozostałych spadkobierców, czy też sądu, w ustalenie, komu przypadnie dany przedmiot.

Ten, na rzecz którego dokonano zapisu windykacyjnego, jest uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, ale jedynie w celu zabezpieczenia swoich interesów. Postanowienie spadkowe, czy akt poświadczenia dziedziczenia skutkuje bowiem tym, że osoby w nim wymienione uzyskują dokument, w powołaniu na który mogą dokonać czynności prawnych w stosunku do przedmiotów wchodzących w skład spadku. By nie doszło do naruszenia praw uprawnionego z zapisu windykacyjnego, sąd w treści postanowienia stwierdza więc także nabycie konkretnego przedmiotu zapisu windykacyjnego, wymieniając zarówno osobę, dla której spadkodawca uczynił taki zapis, jak i przedmiot tego zapisu. Wtedy osoba dokonująca czynności ze spadkobiercami zmarłego ma jasność, że w zakresie tego składnika majątku doszło do jego wyłączenia ze spadku na mocy zapisu windykacyjnego.

Ważne jest też to, że sam testament może być w toku postępowania sądowego podważany i kwestionowany. To istotne, by dać możliwość obrony osobie, na rzecz której spadkobierca uczynił zapis.

Brak komentarzy. Dodaj Swój!

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Skontaktuj się z nami

Jeżeli potrzebujesz pomocy rzetelnego prawnika - nie zwlekaj! Napisz do nas, a my skontaktujemy się z Tobą i pomożemy Ci rozwiązać Twoje problemy.

Jeśli wolisz zadzwonić i porozmawiać z nami osobiście:

Zadzwoń: +48 12 202 04 35

Proszę podaj swoje imię!
Proszę podaj swoje nazwisko!
Proszę podaj numer telefonu!
Proszę podaj prawidłowy adres email!
Proszę potwierdź, że nie jesteś robotem!
Proszę opisz swój problem prawny
Twoja wiadomość została wysłana. Dziękujemy za skontaktowanie się z nami, odpowiemy wkrótce.
Niestety Twoja wiadomość nie mogła zostać wysłana. Proszę zadzwoń do nas: 12 202 04 35.